FacebookTwitterYoutubeInstagram
Ekstrüzyon ve Ejeksiyon Kovan Vida İmalatında Kullanılan Çeliklerinin Seçimi ve Mukayesesi
  • 11 Ocak 2019 Cuma
Ekstrüzyon ve Ejeksiyon Kovan Vida İmalatında Kullanılan Çeliklerinin Seçimi ve Mukayesesi

Ekstrüzyon ve Ejeksiyon Kovan Vida İmalatında Kullanılan Çeliklerinin Seçimi ve Mukayesesi

Enver AYKUT -  enveraykut@almakmakina.com

ÖZET

Bu çalışmada ekstrüzyon ve ejeksiyon vida ve kovanların imalatında kullanılan çeliklerinin seçiminin nasıl yapıldığı incelenmiş ve bu çeliklerin mukayesesi yapılmıştır. Araştırmaya konu olarak yaygın kullanılan nitrasyon çelikleri seçilmiştir. Araştırmada nitrasyon çeliklerinin mekanik özellikleri, ısıl işlem performansları ve kaplama yapılabilirlikleri mukayese edilmiştir.

Vida ve Kovan
Ekstrüzyon makineleri temelde sırasıyla motor, redüktör, vida, kovan ve ısıtıcılardan oluşan bir yapıdadır. Şekil 1’de basit bir ekstrüderin şematik resmi görünmektedir. Motor ve redüktör hareket ünitesi olarak ta adlandırılabilir.

height:=

Vida ve kovan takım olarak imal edilen ve bir tarafı redüktöre bağlanan ince uzun makine parçalarıdır. Kovan redüktörün gövdesine bağlanır ve sabittir. Vida ise redüktörün fener miline bağlanır ve motordan gelen dönme hareketini redüktör üzerinden alır. Vida yaptığı dairesel dönme hareketi ile redüktöre yakın kısmından üzerine dökülen termoplastiği, ısıtıcılar ile ısıtılmış kovan içerisinden geçirerek diğer taraftan şekillendirilebilir kıvama gelmiş olarak kalıba ulaştırır.

Vida ve kovanların çalışma şartları düşünüldüğünde, vida termoplastiğin akış istikametine göre arka tarafından redüktörün fener mili ile yataklanmış diğer tarafı ise serbest şekilde durmakta olan bir makine parçasıdır. Kovan ise yine termoplastiğin akış yönüne göre arka tarafından redüktöre sabitlenmiş ön tarafından ise ekstrüder şasesi ile desteklenmiş makine parçasıdır. Vida ve kovan biri birinin içinde çalışan ince uzun makine parçaları olup arasındaki çalışma boşluğu ise anma çapına göre değişkenlik gösterir ve çapta 0,10 mm ila 0,40 mm arasında değişir. Bu makine parçalarının boy/çap oranı termoplastiğin cinsine ve formülasyona göre değişir. Bu oran genellikle 10 ila 37 arasında olup daha da artabilir. Buradan da anlaşılacağı gibi gerek vida ve kovan boylarının uzun olması gerek çalışma toleranslarının düşük olması gerekse yataklamanın zayıf olmasından dolayı istenmeyen sürtünmeler meydana gelebilir. Sürtünme dışında sıcaklık, eriyik basıncı ve formülasyon da vida ve kovanı aşınmaya karşı zorlamaktadır. Ayrıca termoplastiği kalıba taşımaya çalışan vida, termoplastiğin göstermiş olduğu dirençten dolayı burulmaya karşı da zorlanır. Vida ve kovanlar aşınmaya karşı ve burulmaya karşı dayanıklı olması gereken makine parçalarıdır. 

Vida ve Kovanlardan Beklenen Özellikler
Vida ve kovanlardan beklenen özellikler temel de iyi plastifikasyon sağlaması ve uzun süre çalışması olarak iki başlık altında toplanabilir. Uzun süre çalışmasını sağlayabilmek için ise yapılması gereken, aşınarak ve burularak hasara uğramasını engellemektir. Bunun için ise ısıl işlem ile sertleştirme ve kaplama yapma en yaygın kullanılan yöntemlerdir.
Vida ve Kovanların Isıl İşlemi
Vida ve kovanların aşınmaya karşı dirençlerini arttırmak için kullanılan en yaygın metot ısıl işlem ile sertleştirilmesidir. Ancak ısıtma ve soğutma esasına dayanarak yapılan sertleştirme sırasında vida ve kovanlarda telafi edilemeyen distorisyonlar görülmektedir. Çünkü bu işlem sırasında 900ºC mertebesindeki sıcaklıklara çıkılmaktadır. Çalışma boşluğu vida ve kovan boyları göz önüne alındığında distorisyon için toleransın olmadığı görülmektedir. Bu yüzden tüm kesitte yapılan sertleştirme işlemi vida ve kovanlar için uygun bir metot değildir. Sertleştirmenin distorisyonlara mahal vermeyecek bir metot ile yapılması ayrıca burularak kırılmaya karşı direncin de olumsuz yönde etkilememesi gerekmektedir. Bu tarife uyan işlem ise nitrasyon işlemdir.

Gaz Nitrasyon
Endüstriyel uygulamalarda, başta çelik olmak üzere birçok metalik makine parçasının aşınma ve yorulma dirençlerini artırmak amacı ile yüzeylerinin sertleştirilmesi söz konusu olduğunda nitrasyon işlemi yaygın olarak kullanılmaktadır. Gaz nitrasyon ise nitrasyon işleminin çeşitlerinden birisidir.
En sade tanımı ile bu işlem yaklaşık olarak 450ºC-550ºC mertebelerinde ve 180 saatleri bulan prosesler ile çeliğe azot emdirilmesi esasına dayanır. Azot bu işlem sırasında yüzeyden içeriye doğru yayılmayı başarır ve çeliğin kafes yapısında ara yer boşluklarına oturarak kafes yapısı içerisinde çözünürlük gösterebilmektedir. Şekil 2’de kafes yapısı içerisine yerleşmiş azot atomu şematik olarak görülmektedir.

Makalenin devamı için lütfen tıklayın.

Yorum Bırakın.. Yorum Yap
Ad
Soyad
Mail
Yorum
* Not: Yaptığınız yorumdan kendinizin sorumlu olduğunuzu unutmayın!
E Bülten Kaydı
Plastikciyiz.biz E-bültenlerine ücretsiz abone olun, sektörle ilgili en son gelişmelerden anında haberiniz olsun.
plastikciyiz.biz'de yer alan kullanıcıların oluşturduğu tüm içerik, görüş ve bilgilerin doğruluğu, eksiksiz ve değişmez olduğu, yayınlanması ile ilgili yasal yükümlülükler içeriği oluşturan kullanıcıya aittir. Bu içeriğin, görüş ve bilgilerin yanlışlık, eksiklik veya yasalarla düzenlenmiş kurallara aykırılığından plastikciyiz.biz hiçbir şekilde sorumlu değildir. Sorularınız için ilan sahibi ile irtibata geçebilirsiniz.
2016 - 2019 Copyright plastikciyiz.biz. Tüm Hakları Saklıdır.